He alakaʻi i ka hoʻolālāʻana
ʻO ka Budgeting ka ala mua e hiki iāʻoe ke mālama i kāu kālā. ʻO ka haʻawina kālā wale nō, he palapala i kākauʻia no ka pehea e hoʻolilo aiʻoe i kāu kālā. Hiki iāʻoe ke hana i kēlā me kēia mahina a iʻole kālā makahiki. ʻO ka pūʻulu kālā e hiki iāʻoe ke hoʻoholo i nā hoʻoholo kālā i mua o ka manawa, hiki ke maʻalahi ka mālamaʻana i kāu mau lilo āpau a puni ka makahiki. Hiki iāʻoe ke hoʻololi i kāu kālā a me ka hoʻomakaʻana e hoʻonui i ka waiwai.
No ke aha he mea nui ka ukuʻana?
ʻO ka pūʻulu kālā he mea hana ikaika no ka mea e hiki iāʻoe ke hoʻoholo i kahi a me kahi e makemakeʻoe e hoʻolilo i kāu kālā. Ke mālamaʻoe i ka hoʻolālā kālā, eʻikeʻoe e hoʻohanaʻia kēlā me kēia kālā i kou makemake. Inā loaʻa kāu kālā, hiki iāʻoe ke hoʻomaopopo i kāu mau hoʻolālā a hoʻoholo inā pili like kāu mau mea nui. ʻO ka manawa pinepine i ka hoʻomakaʻana o nā kānaka i ka hana kālāʻana, ua kahaha lākou i kaʻikeʻana i ka nui o ke kālā e hele ai i nā mea iʻole ka waiwai iā lākou, e like me kaʻaiʻana i nā haleʻaiʻaina wikiwiki a iʻole e uku i nā mea maikaʻi. Mālama ka Budgeting iāʻoe e nānā i kāu holomua i nā pahuhopu a me ka hōʻoia e hoʻomau mauʻoe i kāu hoʻolālā kālā .
Pehea e hoʻonohonoho ai i kāu kālā
ʻO ka hoʻonohonohoʻana i ka hoʻolālā kālā he hana pololei. Hiki ke kōkua i ka loaʻaʻana o ka papa inoa o nā bila e ukuʻoe i kēlā me kēia mahina me kāu kālā i manaʻoʻia. Ināʻaʻoleʻoe i hoʻolālā muaʻia, hiki iāʻoe ke hoʻomaka ma ka nānāʻana i kāu mau mahinaʻoihana i hala. Ke hoʻohana nei i kāu mau'ōlelo kālepa no ka uhakiʻana i kēia i loko o ka papa. Ināʻoe e hōʻiliʻili i ka polokalamu polokalamu, hiki iāʻoe ke hoʻouka i kāu mau'ōlelo a hoʻohana i ka pūnaewele e hoʻomaka i ke kohoʻana iā lākou.
- E hoʻomaka i ka heluʻana i kāu kālā no ka malama. Pono kēia e hoʻokomo i nā uku hōʻai'ē āu e loaʻa ai, a me nā kālā e loaʻa mai nā kumuhana'ē aʻe e like me ke kākoʻoʻana o nā keiki. Inā heʻoihana kāu, ponoʻoe e helu i ka nui āu e uku ai iāʻoe iho mai kaʻoihana i kēlā me kēia mahina.
- E helu i kāu mau hoʻolālā e hoʻomaka me ka mea nui i ka mea nui loa. ʻO ka papa inoaʻana i nā lilo i mea e maʻalahi ai ka hoʻokaʻawale i kāu kālā inā pono. ʻO ka mea nui loa he mau mea e mālama i kāu mea e pono ai. Ponoʻoe e uhi i kou hale, ka meaʻai, nā mea hoʻohana (ʻaʻole i ke kelepona telepili), nā kālepa kaʻa, nā uku'ai'ē, a me nā pahuhopu palekana. A laila, e kohoʻoe i nā mea waiwai hoʻolālā e hiki ai ke komo i nā lole, nā hoʻokipa, nāʻaʻaiʻana a me nā mema pūkākūkā.
- Aia loaʻa iāʻoe kahi papa inoa o kāu mau hoʻolālā a me kou kālā kālā, ponoʻoe e hoʻohālikelike i nā helu heluʻelua. ʻO kāu mau hoʻolālā e hoʻoemi aiʻole e like me kāu kālā. Inā loaʻa iāʻoe kekahi kālā hou ma hope o kou hoʻolālāʻana i kāu kālā, hiki iāʻoe ke hoʻohui i nā kumu no kāu mau pahuhopu kālā e like me ka laweʻana i ka hōʻai'ē a iʻole ke kūkuluʻana i kahi kālā hōʻai'ē. Inā nui kāu mau kālā ma mua o ka loaʻa kālā, ponoʻoe eʻike i nāʻano e hōʻoki ai i kāu mau hoʻolālā. E hoʻomaka i keʻokiʻana i nā kālā mai kāu mau koho ma ka mahele maikaʻi o kāu pūlāwaiwai. Hiki iāʻoe ke hana ma nā ala e hoʻonui i ka nui āu e loaʻa ai.
- Ponoʻoe e mālama i kāu lilo a hoʻomaha i ka wā i hiki aiʻoe i ka palena o kēlā me kēiaʻano. ʻO kēia ka manawa e hoʻomaka aiʻoe i ka hoʻolālā kālāʻana. Ināʻaʻoleʻoe e pili i kāu mauʻano, a laila,ʻaʻoleʻoe e pili i kāu pūlāwai. Inā hoʻopauʻoe i ka hoʻonuiʻana i nā mea nui ma kahiʻanoʻoi aku ma mua o kāu i hoʻolālā ai, hiki iāʻoe ke hoʻololi i ke kālā i loko o iaʻano no ka uhiʻana mai kekahiʻano'ē aʻe. Eia kekahi laʻana, ua hoʻolālāʻoe i $ 2,000 no kaʻai no ka mahina hoʻokahi a ua hoʻopauʻoe i $ 250, a laila hiki iāʻoe ke hoʻoulu i $ 50 mai kāu'āpana hoʻolauleʻa e uhi. No ka hanaʻana i kēia mea, ponoʻoe e nānā i kāu mau kālā i kēlā me kēia lā eʻike i ka nui o kāu i haʻalele ai.
- ʻO ka hope, e hana hou. Ma hope o kou hoʻopauʻana i kāu malama mua o ka hoʻolālāʻana, e maʻalahi ka hoʻolālā no ka mahina e hiki mai. Ma ka hopena o ka malama, e nānā i kahi i hoʻohana ai a hoʻololi ai i nāʻano āu i hana ai ma mua o kāu i noʻonoʻo ai, aʻokiʻoki i nā kumu i loaʻa ke kālā i loko o lākou.
Nāʻano likeʻole
Loaʻa nāʻanoʻokoʻa'ē aʻe no ka hoʻolālāʻana. Hoʻolālāʻia nā hoʻolālā e kōkua ai i ka hoʻonuiʻana i ka hoʻolālāʻana. Heʻokoʻa kēlā me kēia kanaka a hoʻokahi papahana iʻoi aku ka maikaʻi noʻoe ma mua o kekahi papahana'ē aʻe. ʻO ka heluheluʻana e pili ana i nā kumu likeʻole e hiki ke kōkua iāʻoe e hoʻoholo i kahi hoʻolālā hoʻonohonoho maikaʻi no kāu kūlana pilikino.
- Ka Hoʻopihapiha Envelope:ʻO kahi hōʻemi kālāʻo ka enveloppe kahi pūlāwai kahi e hāʻawi aiʻoe i kālā i kēlā me kēiaʻano a lawelawe i ke kālā no kekahi mau lilo. Laweʻoe i ke kālā no kēlā me kēia mahina a kau i ke kālā i loko o nā enopena likeʻole i kākauʻia no ka māhele. I ka wā e haʻalele aiʻoe i ke kālā ma kēlāʻano, e ho'ōkiʻoe i ka hoʻolimalimaʻana. He laina maikaʻi kēia ināʻaʻoleʻoe i maikaʻi ma ka mālamaʻana i kāu mau hoʻolālā. Ke uku mau nei ka hapanui o nā kānaka i kā lākou mau kālā ma o kā lākou waihona moʻokāki. No ka hanaʻana i kēia hana,ʻaʻole hiki iāʻoe ke hoʻohana i kāu kālepa hoʻopihapiha no nā kāʻei i loaʻa iāʻoe i nā envelopes no.
- 50/30/20 Budget: Loaʻa ka waihona kālā 50/30/20 i ka hoʻoholoʻana i ka nui o kāu e hoʻolilo ai ma nāʻano likeʻole. Hiki iā ia ke kōkua iāʻoe e hoʻoikaika i kāu mau mea i loaʻa i ke kālā. ʻO ka hapa he 50 pakeneka o kāu kālā ma hope o kaʻauhau kālā e hoʻohanaʻia ma kāu mau pono. ʻO nā mea e pono ai he mau meaʻai maʻamau (ʻaʻole kēia i loko o kaʻaiʻana i waho), ka hale, nā kaʻa kaʻahana, a me nā pono. Aia he kanakolu pakeneka o kāu kālā loaʻa ma kāu mau makemake. ʻO kēia kekahi me kāu mau hoʻolālā hoʻolālā, kaʻaiʻana i waho, ka'ahamele a me nā lālā o ka hui, ke kelepala. Pono e hoʻolimalimaʻia he 20 pakeneka ma ka mālama kālā a me ka uku hōʻai'ē. Hiki i nā waihona ke hoʻohui i nā mea no kāu mau pahuhopu e like me ka kūʻaiʻana i kahi home a iʻole ka hoʻomahaʻana.
- Kālepa Hoʻolaha Zero: ʻO ka hōʻuluʻulu kālā hōʻemiʻo ka manawaʻoe e hoʻolālā ai peheaʻoe e hoʻolimalima ai i kāu kālā a hiki i ka peni hope loa. Mālama kēia kumumanaʻo hoʻokele kālā iāʻoe e hoʻolālā maikaʻi a mālama i kāu lilo. Loaʻa i ka hoʻolālāʻana no ka mālama kālā, hiki iāʻoe ke hoʻomaka e loaʻa ka hopena. He mea nui loa ka nānāʻana i kāu pūlāwaiwai i nā manawa a pau. ʻO ka hoʻolālāʻana o ka Zero.
- 5-KālenaʻOhina: Hoʻonohonoho ka papahana 5-Kālā iʻelima mauʻano papahana a hoʻoholo i ka pakeneka āu e hoʻolilo ai ma kēlā me kēia. No ka hale, hiki iāʻoe ke lilo i 35 pakeneka o kāu kālā. No ka holoʻana, ponoʻoe e hoʻolālāʻaʻoleʻoi aku ma kahi o 15 pakeneka o kāu kālā. No nā mea ola'ē aʻe (e like me nā meaʻai, nā pono, a me nā makemake), hiki iāʻoe ke lilo i ka 25 pakeneka o kāu kālā. No ka mālamaʻana, ponoʻoe e hoʻokaʻawale i ka hapa heʻumi i kēlā me kēia mahina. ʻO ka lā hope loa, he uku hōʻai'ē, a he 15 pakeneka o kāu kālā.
Mei e hana i ka hoʻonuiʻana i ka maʻalahi
He nui nā'ō'ō bale i ka manaʻo o ka hoʻolālā kālāʻana. He hana nui e nānā i kāu mau hoʻolimalima. Hiki iā ia ke noʻonoʻo i ka hoʻolālāʻana i nā lilo. Hiki paha iā ia ke hoʻoili i ka hakakā ma kāu maleʻana inā e paʻi kekahi aʻelua paha o lākou i ka lālā i hoʻokahi mahina. Ponoʻoe eʻike i kahi e maʻalahi ai ka hoʻolālā kālā . ʻO nā mahinaʻelua aʻekolu paha o ka hoʻolālā kālāʻana,ʻoi aku ka paʻakikī loa i kou hoʻonohonohoʻana i nāʻano a hana i ke okiʻana i kāu lilo.
- Eʻike i nā pūnaewele hōʻemi pūnaewele a iʻole ka polokalamu hoʻolālā e hoʻopōmaikaʻi maikaʻi noʻoe. ʻO ka polokalamu pūnaewele likeʻoe e makemake ai i kahi kālā (YNAB) a Mint paha e hoʻokomo i kāu mau hana noʻoe a maʻalahi ka hoʻonohonohoʻana i nā koho, hoʻololi i nā kumukūʻai no kēlā a me kēia a me ke kuamoʻana i kāu kālā no kēlā me kēia. He polokalamu kele uilaʻo YNAB e hiki ai iāʻoe keʻae i ka mea e hele ai iʻikeʻoe i kahi o heaʻoe a hiki iāʻoe ke komo i nā loina āu e hana ai.
- E noʻonoʻo e hoʻololi i ke kālā no nāʻano pilikia . He maikaʻi kēia no ka hapanui o nā mea ponoʻole e like me kāu kālā leʻaleʻa no ka mahina, kaʻaina awakea ma ka hana a me kou mau lole a me nāʻano hoʻokipa. Hiki ke hoʻohanaʻia no nā meaʻai a me nā lilo'ē aʻe.
- E hoʻolālā i ka manawa e nānā i kāu kālā i kēlā me kēia lā. Ināʻoe e hana i kēia, ponoʻoe e lawe iāʻoe i kahiʻelima mau minuke kakahiaka a ahiahi paha e nānā aku i kāu hoʻolimalimaʻana a me kaʻike maikaʻi i ka nui o kāu i waiho ai no ka malama. Hiki iā ia ke hōʻole iāʻoe mai ke kuhihewaʻana a iʻole ke kāpiliʻana i kāu moʻokāki.
- E hana i ka huliʻana i nā ala e ho'ōla ai i kāu mau hoʻoponopono kālā. ʻO ka nui o ke kālā e hiki ai iāʻoe ke mālama i kāu uku o ka lā,ʻo ka maʻalahi ka piliʻana i kāu kālā. Hiki iāʻoe ke hoʻohana i nā rautaki e hoʻopakele ai i kāu mauʻoihana , koe wale nō ma kāu mau pono pono'ī a me kāu pono pū kekahi. ʻO ke kālepa a puni no nā hana maikaʻi loa e hiki ai ke hōʻemi i ka hōʻemi.
- E hoʻolālā kālā e like me ka mea hiki ke hiki. ʻO ka hoʻonohonohoʻana i nā uku no ka pukaʻana i waho i kāu lā uku uku, hoʻokahi kahi e hana ai i kēia. ʻO kekahi kohoʻana,ʻo ia ka hoʻololiʻana i ke kālā i loko o nā waihona kope. ʻO kaʻaeʻana i kāu polokalamu hoʻolālā kālā e hana i ka nui o ka hana a hiki i ka hoʻokaʻawaleʻana a me ka hoʻopaʻaʻana i kāu kūkāʻana, hiki iāʻoe ke kōkua.
- E hoʻomau i kaʻike e pili ana i ka hoʻoholo kālā Aia kekahi mau papa ma kou kaiaulu a me ka pūnaewele e hiki ke aʻo hou iāʻoe e pili ana i ka hoʻoili kālāʻana. Aia kekahi mau papa ma ka couponing a me nā kumu kālā'ē aʻe e hiki ai ke hoʻoikaika i kāuʻoihana.