Hoʻohālikeʻia ka Resilienceʻo ka hiki ke hana i nā hanana ola aʻo ia hoʻi e "'ōwili me nā punuki". Ke mālamaʻoe i kekahi mau manawa e noʻonoʻo ai i nā hanana a pau e hōʻalo i kā mākou hoʻoikaikaʻana, hiki i ka papa inoa o kēlā mau mea ola e nui loa. ʻO kēlā mau hanana ola nui e hiki ke'āpono (e like me ka hānauʻana i ke keiki, hoʻomaka kahi hana hou) a iʻole paha hiki iā lākou ke hoʻopau i keʻano maikaʻiʻole (e like me nā pilikia o ka lāʻau lapaʻau, ka nele o ka hana).
Peheaʻoe e koho ai e pane i kēlā mau pahuhopu hemahema i ke alanui i ka hoʻomahaʻana i ka hopena nui o kāu olakino kālā. No laila, hiki i ka hōʻoia kālā ke hoʻopau i kaʻokoʻa ma waena o ka hoʻomahaʻana i kou mau makahiki hoʻomaha a me ka ho'āʻo e ola.
ʻO keʻano o ka hoʻolālāʻana i ka hoʻopiʻiʻana
ʻO ka hoʻohuiʻanaʻaʻole i manaʻoʻia heʻano pilikino, akā, he hōʻailona hoʻonaʻauao. ʻAʻole nānā nā kānaka Resilient i nā kūlana koʻikoʻi e likeʻole me ka loiloi. Akā, uaʻike lākou iā lākou heʻike hoʻonaʻauao a he manawa kūpono no ke ulu a me ka uluʻana.
ʻO ka manaʻo o ka hoʻololi waiwai kālā e pili ana i ka hiki ke hoʻokuʻu a hoʻihoʻi i nā hanana ola i loaʻa ka hopena nui i kāu kālā a me kou waiwai. Hiki ke hoʻoikaika i ka hōʻeuʻeuʻana i nā pilikia kuʻuna kālā me nā kumu waiwai kālā e like me ka mālama pono, keʻokoʻa olakino , a me ke kālā waiwai.
ʻO kekahi o nā hiʻohiʻona o nā hana a me nā hana'ē aʻe e hiki iāʻoe ke lawe e kōkua ai i ka hoʻoikaikaʻana i kouʻike pono'ī o ka hoʻopili kālā.
- Hoʻomaopopo i ka lihi'ai'ē liʻiliʻi-ʻaiʻole.
- Hoʻomau i kahi kālā hōʻai'ē ma kahi oʻekolu mau malama.
- E noʻonoʻo i kāu hoʻonaʻauaoʻana aiʻole kāuʻoihana hana i ka hana mau.
- E malama i kou olakino a maikaʻi.
- Loaʻa i kaʻinikua kūpono a me ka pilikia o ka pilikia no ka paleʻana i ka poʻe i alohaʻia i ka poho a me ka emiʻana paha o ka loaʻa.
Ināʻoe e hilinaʻi nei e hele neiʻoe i kahi ala e hiki ai i kāu mau pahuhopu hoʻomaha, aiaʻoe i ka mea liʻiliʻi. Loaʻa i nāʻike no ka National Retirement Risk Index (NRRI) hōʻike he 52 pakeneka o nā home i ka hikiʻole ke mālama i ko lākou nohona nohona i ka manawa o ka hoʻomaha. Me nā kūlana hilinaʻi o ka hoʻomahaʻana, he mea nui ia e pale ai i ka mālamaʻana i ka hopohopo a me ka hopohopo. Ke hoʻololi nei ka hoʻolālā hoʻopiliʻana i nā mea hiki iāʻoe ke hana a me nā mana e hana nei i kēia lā e hoʻonui i kou mau kūlana no ka holomua. Hoʻokahi kaʻina hana e hoʻoholo i ka heluʻana o ka hoʻomahaʻana no kaʻike i ka nui o kāu e mālama ai e hiki i kāu mau pahuhopu.
Ua manaʻoʻiaʻoe eʻike i nā hopena pilikia i ke alanui e hoʻomaha ai. ʻO kekahi o nā pilikia kīwī maʻamau o ka pōʻino o ka hoʻomahaʻana i nā papahana hoʻomaha e pili ana i kēia mau mea:
- Ka nui o ke kumu kūʻai o ka ola
- ʻO nā huahana i hoʻemiʻia e mālama no ka haʻaleleʻana
- ʻAʻole hiki ke komo i ka hoʻolālā hana hoʻomaha
- Nā hanana ola (trauma) (maʻi, nele, hemo, a me nā mea'ē aʻe)
- Ka uluʻana o ka hōʻai'ē
- Nā kākoʻo hoʻonaʻauao
- Ke uku nei i nā kumukūʻai ola kino a me nā makahiki e hiki mai ana
- Ke mālamaʻana i kahi makua makua a iʻole kekahi mea i alohaʻia
Mai kahi'ikelana hoʻolālā hoʻolālā, eia nā hōʻailona nuiʻelima e hoʻolālā ana kāu hoʻolālā hoʻolālā e pale i nā hopena a me nā pilikia e pilikia ai kāu mau hoʻolālā e loaʻa ai ke kūʻokoʻa kālā.
1.ʻO kāu hoʻonohonohoʻana i ke kālā pili kālā he mau papahana lōʻihi no ka haʻaleleʻana
ʻO ka hoʻolālā kālā a me nā pahuhopu ola'ē aʻe i nā manawa mau e hiki ai ke hoʻololi i kou hiki ke hana i nā hoʻoholo kālā kūpono. Hiki i nā mea hoʻokele waiwai ke hoʻohana i nā pahuhopu e hoʻonohonoho mua i kā lākou mau hoʻoholoʻana ae noʻonoʻo i nā mea iʻoi loa. Hoʻokumu pū ka pae hoʻolālā e hoʻomākaukau i nā mea i hiki ke hoʻokomo i nā kumumanaʻo nui ma ke ala. Akāʻo ka hoʻokumuʻana i kahi hoʻolālā kālā i kākauʻia wale nō kaʻanuʻu mua e lawe ai. Ponoʻoe e hoʻoikaika i ka hahaiʻana ma ka papahana a no ka hoʻomauʻana i ka nānāʻana i nāʻano kālā e hoʻololi ai.
Hiki iāʻoe ke hana i kāu papa hana hoʻolimalima palapalaʻia ma ka lakaʻana i nā manaʻo pili kālā pōkole a lōʻihi e nīnau iāʻoe iho i kēia mau nīnau nui e pili ana i kou hoʻomaha loa .
- No ke aha e koʻikoʻi ai iaʻu ka hoʻolālā kālā kālā?
- He aha kaʻu e hilinaʻi nei i ka hana nui i ka hoʻomaha?
- No ke aha e hoʻoikaika ai ka hoʻokōʻana i kēia mau pahuhopu hoʻopauʻana?
- ʻEhia nā kālā e pono ai no ka nohoʻana i kahi nohoʻoluʻolu i ka manawa o ka haʻalele?
Ke loaʻa kāu pane i kēia mau nīnau hoʻolālā hoʻoholo hoʻomaha, hiki iāʻoe ke hoʻomaka i kāu palapala e kākau. No ka 'ike hou aku e pili ana i ka hanaʻana i kēia kaʻina hana he mea liʻiliʻi paha e pili ana i ka hoʻokumuʻana i kahi hoʻolālā kālāʻaoʻao hoʻokahi.
2. Ua hanaʻoe i kahi hana e palekana i kouʻohana a me kou waiwai
Pono ka'enele kālā ma mua o ka ikaika a me ka hoʻoholo ikaika e loaʻa i nā hanana ola. Ponoʻoe e mālama i kahi hoʻolālā palekana waiwai aʻo ka wahi mua e hoʻomaka ai,ʻo ia ke hoʻokumu i kahi pūnaewele mālama hoʻopakele. A laila, hiki iāʻoe ke hoʻololi i ka hilinaʻi i ka paleʻana i nā hanana pili i nā maʻi e pili ana me kaʻinikua olakino maikaʻi. ʻO ka hoʻolālā hana hoʻolālā heʻano'ē aʻe e pale aku ai i ka pilikia e pili ana i ka nele o ka loaʻa kālā. E hoʻopaʻa pū me kāu mea hana eʻike inā he lōʻihi ka pilikia o ka wā pilikia. Ināʻoe i kou mau makahiki he 50 aʻoi paha, lilo i kahiʻinikua mālama lōʻihi i mea'ē aʻe e pili ana i ka palekana waiwai. ʻO ka laina lalo,ʻo ia ke hoʻomākaukau iāʻoe iho me kouʻohana no kēlā mau hanana ola nui e hiki ai ke hōʻeha nui i kou kūlana o ka hoʻomahaʻana ma kāu mau'ōlelo.
3. Ke Kelehoʻia neiʻoe i ke Kuleana Hoʻopalekana Palekana no ka hālāwaiʻana i kāu mau huahana waiwai
ʻO ka maikaʻi o kaʻike kālā he manawa hoʻohana ia e hōʻoia ai i kāu olakino kālā holoʻokoʻa. ʻO ka maikaʻi o kaʻike kālā ma mua o nā manaʻo wale nō a me nā manaʻo e pili ana i ko kākou olakino kālā. Hoʻohālikeʻia ka manaʻo o ka waiwai maikaʻi maoli i kahi hui o nā kumu e like me ke kūlana piha me ko kākou kūlana waiwai o kēia manawa,ʻoiaʻiʻo o nā halihali kālā (ʻo ia hoʻi, ka hoʻoponoponoʻana, ka mālamaʻana, ka ukuʻana i nā paleʻai kāleka piha piha), nāʻike kālā,ʻikeʻike kālā ke kūlana kālā. ʻO ke kālā Finesse ke kuhikuhi nei i ka maikaʻi o ke kālā e like me keʻano o ka noho maikaʻiʻana i kahi i loaʻa ai i kahi kanaka ka pilikia o ke kālā, hoʻokumu i kahi kahua kālā paʻa, a ua hoʻokumu i kahi papahana e kākoʻo ai i nā pahuhopu kālā e hiki mai ana.
ʻAʻole ka hōʻoia kālā e hōʻoiaʻiʻo i ka hoʻomanawanui i ka wā e hana ai nā pilikia aiʻole nā pilikia e kū i ke ala. ʻO ka nānāʻana i kāu olakino kālā holoʻokoʻa e hiki ke hele lōʻihi i ke kōkuaʻana iāʻoe e hoʻomākaukau no ka haʻaleleʻana i ke kūʻana i nā pilikia. Hiki iāʻoe ke hahai i kāu holomua kālā ma o ka nānā mauʻana i nā mea kālā waiwai nui e like me kāu kumukūpili waiwai nui, ka lākiō'ai'ē, a me nā lālā palekana. E nānā i " Nā Ala e Pakele ai i kāu Paipai Waiwai " eʻike i keʻano o ka hopena. ʻO ka hōʻoiaʻiʻoʻana i kāu olakino kālā ma kahi mau manawa o ka makahiki e like me ka mea nui e like me ka nānā pono olakino a maikaʻi.
Ma hope o kāu noʻonoʻoʻana i kāu kumu kālā e hiki iāʻoe ke hoʻomau i ke ola o kāu olakino kālā e like me ka pili ponoʻana i nā pahuhopu haʻalele. Ua'ōlelo pinepineʻiaʻo ka holoʻana o ka helu hoʻolimalima maʻamau i hoʻokahi manawa i kēlā me kēia makahiki e lilo i wahi o ka hoʻolālā kālā e hoʻomau nei. ʻO ka hapa nui o nā hoʻolālā kālā e manaʻo e hoʻonohonoho i kahi pahuhopu ballpark e hoʻololi i ka 70 a 90% o kāu loaʻa kālā ma mua. Hiki ke hoʻololi i kēia pahuhopu i kaʻike no kāu nohona hoʻomaha. ʻO ka manawa o kou lā hopena hoʻolālā e 10 mau makahiki a iʻole ka emi,ʻoi aku ka maikaʻi o ka heleʻana ma mua o ka hoʻopiʻiʻana i ka loaʻa kālā a me ka hoʻonohonohoʻana i kahi palapala hoʻolālā no ka haʻalele .
4. Ua hoʻokumuʻoe i kahi kahua hoʻonaʻauao kālā
Pono ka hōʻaho kālā i ke kumu o kaʻike kālā e kōkua ai e hoʻoholo i nā hoʻoholo nui. ʻAʻole ia he mea hoʻopūhoihoi no kaʻike nui o kaʻike kālā i keʻano waiwai maikaʻi. I ka wā e pili ana i ka hoʻolālā kālā, aia kahi kaʻawale ma waena o kaʻike a me ka hana. ʻO kaʻike hanaʻike-hana e maʻa pinepineʻia e ka hilinaʻi. Ua hōʻike mai nā mea noiʻi i ko mākou mau manaʻo e pili ana i ka nui o kā mākouʻike e pili ana i nā kumuhana kālā eʻoi aku ka wānana i nā hana kālā e hōʻike maoliʻia e mākou.
Eia kekahi mau papa hana hoʻolālā maʻamau no ke aʻoʻana iāʻoe iho i nā koho hou aku:
- E kiʻi i kahi manaʻo no kāu palekana Social Security
- E hoʻomaopopo i nāʻano kālā'ē aʻe o ka hoʻomahaʻana
- Hoʻoholo i ka pono kūpono Medicare a me nā mea ola'ē aʻe e ola ai
- E aʻo i nāʻano e hōʻemi i kāu hōʻai'ē ma mua o ka hoʻomahaʻana
5. Loaʻa iāʻoe ma mua o ka hoʻonui kālā i kūkuluʻia no ka haʻaleleʻana
ʻO ke kūkuluʻana i nā mālama kālā kūpono no ka hoʻomahaʻana he mea nui loa ia. Akā, he mea nui i kapaʻiaʻo "ke poʻo o kaʻike" kekahiʻano nui o ka hoʻomākaukau hoʻomākaukauʻana i ka hoʻokele me ka hiki ke hana i ka mea hana.
ʻAʻole hiki iāʻoe ke noʻonoʻo wale i kou ala e holo ai i ka hoʻomaha. Akā me ka noʻonoʻo ponoʻole e hiki ke kōkua iāʻoe ma waena o ka hoʻololiʻana o ka ola. Ma waho aʻe o kaʻano nui o ka mālamaʻana, he mea nui hoʻi ka loaʻa o ka manaolana, ka manaʻolana, a me ka ikaika pono'ī (aiʻole kou manaʻoʻiʻo iāʻoe iho). ʻO kēia nā kumu nui o ke kāpena ukali a hiki ke kōkua i nā mea kōkua e kōkua iāʻoe e ulu i ka wā e haʻalele ai.
ʻO kekahiʻano'ē aʻe o ka mālamaʻana i keʻano kanaka. Ke hoʻomau mau nei i ka hanaʻana i ka hana a me ka neʻeʻana i kāu hana a me nāʻike pilikino e hiki ke hoʻolālā i ka hana a hoʻemi i ka hopena o kahi hōʻaiho kālā e hiki ke hoʻopōmaikaʻi i kāu hiki ke hoʻonui i kāu kālā a e ulu i kāu hoʻopiʻi hoʻomaha.
I ka wā o ka nui o ke olaʻana, hiki iāʻoe ke huli i nā hoaaloha, nā hoahanahana a me nā laulā laulā (me nā pūnaewele pūnaewele) e hāʻawi i kahi kākoʻo. ʻO kēia mea i kapaʻia "kāpena aupuni" he mea kōkua ia e ola ai i nā hoʻololi paʻakikī a e kōkua iāʻoe e hōʻike i ka hoʻoikaika.
Pehea e hana ai i kahi hoʻolālā
Inā loaʻa iāʻoe kekahi mau pilikia e kū ana i ke ala e loaʻa ai kouʻike pono'ī o ka hoʻopili waiwai kālā hiki i kaʻikeʻana i kēia mau alanui kuhi hiki ke kōkua i kaʻikeʻana i ka pono e hoʻololi. ʻO ka hōʻoiaʻana i nā nāwaliwali o kāu hoʻolālā kālā e kōkua iāʻoe e hoʻohana i kēiaʻike e hana ai a hana i kahi papa hana hoʻomaha no kēia lā e kaulike i nā kumu o ka wā. ʻO ka hopena,ʻo ka hoʻoikaikaʻana i kaʻoihana hoʻoponopono kālā e hoʻonui iāʻoe no ka hoʻololi o ka nohona hou e hiki mai ana a laila e mākaukau loaʻoe no ka holoʻana o ka haʻalele .
No ka hōʻuluʻuluʻana, e noʻonoʻo e hoʻokaʻawale i kekahi mau manawa e noʻonoʻo ai i ka mea e kū nei ma waena oʻoukou a e ola i kou ola e like me kou makemake. E hoʻoikaika wikiwiki i kāu mau makahiki hoʻomaha. He aha kekahi mau pilikia e kū nei ma ke ala e hiki ai iāʻoe ke hoʻokō i kāu mau pahuhopu nui loa no ka haʻaleleʻana? Hiki iāʻoe ke lilo aku i ka māmā,ʻo ka liʻiliʻi paha e lilo kēlā mau pilikia i mau alanui ala.