ʻO kekahi o kaʻokoʻa nui ma waena o ka poʻe waiwai a me ka waiwai liʻiliʻi,ʻo ia ka poʻe waiwai waiwai e loaʻa ka uku a hoʻolimalima nā mea'ē aʻe i ka uku. He mea nui eʻike i ke kālā he mea hana i hiki ke kōkua iāʻoe e hoʻokō i kāu mau pahuhopu. No ka hōʻoiaʻana i ke kūʻokoʻa kālā kūpono , ponoʻoe e hoʻomaka kāu kālā e hana noʻoe-ʻaʻoleʻoʻoe no ia. Eia nā meaʻekolu e hiki iāʻoe ke hana e hoʻomaka i kāu hana kālā. Hiki iāʻoe ke kōkua iāʻoe e hōʻoki i nā hana kūponoʻole o kāuʻohana . Inā hiki iāʻoe ke hahai iā lākou, e hoʻomakaʻoe e mālama i kāu kālā.
01 Hua'ōlelo
ʻO kaʻaoʻao nui loa e hoʻololi i keʻano āu e mālama ai i kāu kālā,ʻo ia ka hoʻolālā. I ka wā e hoʻolālā aiʻoe, e hoʻoliloʻoe i kāu kālā e hana i kāu mea e makemake ai. Ma ka hāʻawiʻana i kēlā me kēia kālā i kekahiʻano, ke hoʻomalu neiʻoe i kahi e hele ai kāu kālā a me kāna hana. Ma kēia mea e kōkua iāʻoe e hoʻomaka i kāu palekana waiwai.
ʻO kāu kālā kālā ka meaʻoi akuʻoi loa āu e pili ana i kāu kālā e hoʻonui ai i ka waiwai. ʻO kāu kālā e hāʻawi iāʻoe i ka hoʻoponoponoʻana i kāu kālā a eʻae iāʻoe e hana i nā hoʻoholo kālā i ka hoʻomakaʻana o kēlā me kēia mahina. Ke mālamaʻoe i ka hoʻolālā kālā , hiki iāʻoe keʻae wikiwiki i kāu mauʻoihana waiwai a pale aku i ka'ai'ē. Hoʻohālikelikeʻia ka pūnaewele e like me kahi tracker hana, a ke kōkua iāʻoe e nānā i kāu lilo a me kāu kālā.
Inā makemakeʻoe e hoʻololi i kāu kiʻi pilikino,ʻo kāu kālā kāu hana mua e hana ai. I ka manawa pinepine e hana nā kānaka i ka hoʻolālā kālā, akā,ʻaʻole e hahai i ka heleʻana i ke kula a iʻole e ho'ōki i ka halaʻana o hoʻokahi mahina. Ponoʻoe e hoʻolālā i kāu kālā i kēlā me kēia mahina, e hoʻomaopopo i kāu mau hoʻolālā a hoʻololi i ka mea e pono ai, no laila, ke emi neiʻoe ma lalo o kāu kālā. Ke hoʻoholoʻoe i ka pehea e hoʻolilo aiʻoe i kāu kālā i ka hoʻomakaʻana o ka malama, hiki iāʻoe ke hoʻoholo i nā mea nui ka mea nui iāʻoe a hoʻomaka e holomua i kāu mau pahuhopu.
02 Aia no ka aie
ʻIkeʻoe i ka nui o kāu kālā e uku nei i uku pānaʻi i kēlā me kēia mahina? ʻEhia ka nui o kāu kālā o ka mahina eʻaiʻia e nā pānaʻi haumāna , nā uku ukana a me nā bila kāleka hōʻai'ē ? Inā hiki iāʻoe ke lawe i kēlā mau kālā a pau i ka hoʻomahaʻana, he mea kupaianaha i ka wikiwiki e hiki ai iāʻoe ke mālama no kāu hoʻomaha a me nā mea āu e makemake ai. ʻO ka aie pinepine lilo i mea kaumaha a kau i nā koho i hiki iāʻoe ke hana. ʻO kekahi o nā mea maikaʻi loa e hiki iāʻoe ke hana me kāu kālā,ʻo ia ke hele aku i waho o kahi hōʻai'ē a e noho i waho o ka hōʻai'ē!
ʻO kāu aie e hōʻaleʻa i kāu mau manawa'ē aʻe. E noʻonoʻo i ka mea e hiki ai iāʻoe ke hana me nā kālā'ē aʻe e loaʻa iāʻoe i kēlā me kēia mahina ke maopopoʻoleʻoe i ka aie. Hiki iāʻoe ke hoʻomaka i kāuʻoihana pono'ī a haʻalele i kāu hana e inaina ai ināʻaʻoleʻoe eʻaeʻole. E hoʻoholo i ka manawa i kēia lā e hoʻomaka ai e haʻalele i ka'ai'ē.
Inā loaʻa iāʻoe ka nui o ka aie, hiki paha iā ia keʻano he pilikia iʻoi aku ka nui i ka pilikia. Eia nō naʻe, hiki iāʻoe ke hoʻomaka ma ka hoʻopau waleʻana i kāu mau liʻiliʻi liʻiliʻi a laila e hana i ke kāohiʻana i nā mea nui me kāu kālā'ē aʻe. I kāu ukuʻana i ka hōʻai'ē hou a laila e hoʻohana i kēlā kālā i ka'ai'ē'ē aʻe, hoʻomakaʻoe e kūkulu i ka wikiwiki, a e kahaha auaneʻiʻoe i ka wikiwiki e hiki ai iāʻoe ke puka i waho mai ka hōʻai'ē.
03 Hoʻopakele a Hoʻonui i kāu kālā
I ka wā i hoʻokuʻuʻia ai kēlā mau mea kālā'ē aʻe mai ka ukuʻana i kāu'ai'ē, ponoʻoe e hoʻomaka e hoʻopakele me ka huhū. Aia kahi helu i ka wā e loaʻa ai ka kālā āu e loaʻa ai ma mua o kāu hana i loko o ka mahina. Lawe kēia i kahi'āpana kālā, ai mea e hiki ai kēia mea, ponoʻoe e hoʻonui i ka nui ma kēlā me kēia mahina. I ka manawa e mālamaʻia ai kāu kālā kālāʻeono mahina, e ponoʻoe e hoʻomaka i kāu kālā. ʻO kēia kahi e hiki ai iāʻoe ke ulu i kāu waiwai i ka maikaʻi loa. Hiki i ka mālamaʻana i ke kālā ke kōkua iāʻoe e mākaukau e mālama i nā hopena a me nā hāʻule e hiki mai ana i kou ola.
ʻO ka mālamaʻana i kahi kālā kālā hōʻailona paha ka mea mua loa, akā, e hoʻomakaʻoe e waiwai nui i ka wā e hoʻolimalima aiʻoe. E noʻonoʻoʻoe ma mua o ka uku no ka haʻaleleʻana a loaʻa kahi kālā hoʻolālā maikaʻi e kōkua iāʻoe e mālama a mālama i kāu kālā. E hoʻoholo i ka manawa e hoʻomaka ai e mālama i kāu kālā i kēia lā.
Ma kou hoʻomakaʻana e hoʻoholo, he mea nui e hoʻomanaʻo e hoʻololi i kāu kōpili. ʻAʻoleʻoe makemake i kāu kālā a pau e hoʻopiliʻia i kahiʻano likeʻole o nā mea kūʻai aʻaʻole loa i nā mea a pau i hoʻokahiʻoihana. Hiki paha iāʻoe ke hōʻea i kahi āu e makemake ai e kūʻai i nā mea hoʻolālā e hoʻomoʻili kālā iāʻoe. He nui nā kānaka e nānā i ka waiwai i kahi koho koho maikaʻi no ka mea e hoʻopukaʻia ka loaʻa kālā i kēlā me kēia mahina ma kāu ukuʻana i ka waiwai.
He kōkua ia i ka loaʻaʻana o kekahi mau pahuhopu kūikawā āu e mālama nei no ka hoʻokomoʻana i ka mea mai ka mea e kōkua ana ia i ka hoʻoikaikaʻana i kāu lilo a hāʻawi iāʻoe i ka hoʻoikaika. E noʻonoʻo i nā mea āu e uku ai e like me ka hoʻonaʻauao o kāu keiki, ke kūʻaiʻana i kahi home, aiʻole ka hoʻomahaʻana o ka manawa. Hiki i kēia mau pahuhopu ke kāpae i nāʻano o nā haipule i kohoʻoe e hoʻohana.