Ua kauoha ka UN Charter Charter i nā kumu hanaʻehā. Hoʻomauʻo ia i ka maluhia o ka honua, kahi manawa piha i loko o ia iho. ʻO nāʻoihanaʻekolu o ka UN i kōkua i ka hoʻokōʻana i kēlā pahuhopu nui. Mālama i ka pilina ma waena o nā lālā.
Hoʻopilikia ia i nā pilikia o ka honua a me ka hoʻolahaʻana i nā pono kīnā. Kūlike ia i nā hana a kona mau lālā.
He lehulehu nā hanana'ē aʻe o ka UN. Hoʻomaka ia e kōkua i nā'āina e ho'ēmi i ka pōloli, ka maʻi, a me kaʻikeʻole. Hoʻolālā ia i ka hoʻolālā ākea a me ke kaiapuni. Hoʻomalu ia i nā'anakele, e hoʻolaha i nā kōkuaʻino, a me ka hoʻolālā waiwai. Hoʻokumu i ka hoʻokūkū, hoʻonui i ka hoʻolahaʻoleʻana o ka nuclear no ka hoʻonuiʻana i nā'āina. Ke hoʻomau nei hoʻiʻo ia i ka paleʻana i nā moʻomeheu'ōiwi.
Pehea ka hana a ka UN?
ʻO ka UN UNʻaʻole he aupuni aʻaʻohe kuleana e kau i nā kānāwai. Akā, hoʻohana ia i ka mana o ka hoʻohuli. Ke kōkua nei nā lāhui a pau i ka hōʻuluʻulu kālā a ka UN, no laila i loaʻa iā lākou ka "ʻili i loko o ka pāʻani." ʻO ia ka hoʻolakoʻana i nā kumukūʻai o ka UN, kahi e like me $ 200 biliona no ka hoʻomaʻemaʻe maʻamau. E pōmaikaʻi nā poʻe liʻiliʻi inā hoʻohanaʻia kēia mau hana ma ko lākou mau wahi. (Source: "Eia ka mea ka 2014 UN Doing," Kicker, September 24, 2015)
Nā lālā o kēlā me kēia mema ma ka hālāwai nui o ka hālāwai nui.
ʻO ka hāʻawi i nā hoʻoholo UN i kaʻae hala. Nā hōʻike a ka UN e hōʻike i nā waiwai a me nā pahuhopu o ka hapanui o kona mau lālā. No laila,ʻo nā'āina i hoʻomaopopoʻole i ka poʻe liʻiliʻi.
Nā lālā o ka UN e kūkākūkā i nāʻaha kūikawā nui e hāʻawi ana i nā niho i kāna mau kulekele. I hui pūʻia, ua hoʻokumu lākou i ke kānāwai o ke ao holoʻokoʻa.
(Source: "ka UN i loko o nā pōkole," Nā Aupuni Hui PūʻIa.)
Pehea e hoʻomohalaʻia ai ka UN?
ʻO ka UN UN General Assembly kahi i hoʻonohonohoʻia me nāʻelele o nā māhele a pau. Hoʻokumu i nā kauoha e alakaʻi i ka hana o kēlā me kēia lā o nā papa a me nāʻaha kūkā ma lalo iho. Noho ka hālāwai no nā pule he nui i ka mahinaʻo Sepatemaba i kēlā me kēia makahiki. Hāʻawi i nā alakaʻi o ka honua i kahi manawa e hiki mai ai a hana i ka pilina pili.
Ke hoʻopuka nei ka ' Oihana i ka hana i kēlā me kēia lā o ka Hui. Ua koho ka 'Aha Hanohano i kona alakaʻi, ke Kuhina Nui.
ʻO ka UN Security Council ka pūʻulu UN nui loa. ʻO kāna kauoha e mālama i ka maluhia. ʻO nā lālā lōʻihiʻelimaʻo Kina , Farani, Rusia , ʻoʻAmelika Hui Pūʻia , a meʻAmelika Huipūʻia. Hoʻonohonoho ka 'Aha'ōlelo heʻumi mau lālā kūʻokoʻa e paʻa ana i nā kau makahikiʻelua.
Pono nā lālā o ka UN e mālama i nā hoʻoholo o ka 'Aha Kuhina. Hāʻawi ka 'Aha i nā pūʻali maluhia e hoʻoponopono hou i ka wā e pono ai. Hiki i ka'aha'ōlelo ke hoʻokau i nā palena hoʻolālā a iʻole nā mea kaua e hoʻokomo i nā kaomi'āina iʻole e mālama. Hāʻawi ia i kona mau lālā e komo i ka hana kaua i ka wā e pono ai. ʻO ia ka mea e hāʻawi i nā niho UN i hoʻokō i kāna mau hoʻoholo i nā lālā.
ʻO ke Kānāwai Kūloko a me nā Kaiāulu e hoʻopili i kaʻoihana waiwai a me ka pilina o ka UN.
Aia ka 'Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe ma ka Hague ma Netherlands. Hoʻoponopono i nā hihia pili kānāwai ma waena o nā'āina.
Nā lālā
He 193 mau lālā o ka UN. UaʻikeʻoʻAmelika Hui Pūʻia i nā'āina he 195. ʻO nā meaʻeluaʻaʻole nā lālā o ka UN iā Kosovo a me ka Mea Hemolele. ʻAʻoleʻo Rūsia eʻae aku iā Kosovo e lilo i lālā no ka mea e manaʻoʻia he aupuniʻo Serbia. ʻAʻole i noi ka Holy See no ka lālāʻana,ʻoiai he "mana hoʻomanaʻo."
Ua hāʻawi ka UN iā Palesetina "kūlana mālama mau",ʻoiai ke manaʻo neiʻoʻAmelika Hui Pūʻia heʻano ia o kaʻIseraʻela. Ua kāʻeiʻo China iā Taiwan, i kēia manawa uaʻikeʻiaʻo ia he panalāʻau.
ʻO nā aupuni aloha aloha a pau i makemake a hiki i ka hoʻokō i kā lākou mau kuleana ma lalo o ka palapala hoʻohui UN e hiki ke hui pū me ka UN. Pono nā hoa o ka 'Aha Kahuna Kōkua e'āpono.
A laila,ʻelua hapakolu o ka'aha'ōlelo nui e'āpono i nā lālā. Eia ka papa inoa o nā lālā o ka poʻe, a me ko lākou mau hae, a me ka huiʻana.
Mōʻaukala
Ma ka lā 24 oʻOkakopa, 1945,ʻo nā'āina mua 50 he mau lālā o ka UN i hoʻopaʻa i kāna palapala hoʻohui. Uaʻoliʻoli ka Pelekikenaʻo Franklin D. Roosevelt no ka hanaʻana o ka UN ma ka wā o ke Kaua Honua II. I ka'Ōlelo Ho'ākāka o Nā Aupuni Hui Pū'Āina, ua hoʻohikiʻo Allies e hana pū e pani i ka'Axis. ʻO nā poʻe Alliesʻehā,ʻoʻAmelika Hui Pūʻia,ʻoʻAmelika Hui Pūʻia, Rusia a me Kina. ʻO nā hui'ē aʻe he 22 mau'āina'ē aʻe.
Ua lawelawe kaʻenehana FDR me ka'aha'ōlelo e hana i ka palapala hoʻohui UN e kākoʻo ana a me ka hoʻoponoponoʻana i nā niho. Ua hoʻomau ka Pelekikena Harry Truman i ka hana ma hope o ka makeʻana o FDR. Ma ka lā 26 o Iune, makahiki 1945, ua hoʻokumu nā lālā i ka UN Charter ma ka huiʻo Kapalakiko. Uaʻikeʻo Truman i ka hōʻoiaʻana o ka'aha'ōlelo i kēia manawa.
ʻO ka Hui Hui Pū 'ia ka lua o ka ho'āʻo ma ka papahana hoʻomalu honua honua. I ka makahiki 1919, ua hoʻokauʻo US Pelekikena Woodrow Wilson i ka League of Nations ma hope o ke Kaua Honua Mua. He 58 mau mema, akāʻaʻoleʻoʻAmelika Hui Pūʻia kekahi o lākou. Ua hoole ka Congress i ka hōʻoiaʻana i ka lālā, e hopohopo ana e huki aiʻoʻAmelika Huipūʻia i nā kaua lehulehuʻole. He nui ka poʻe i manaʻo ua pale ke Aupuni no ka meaʻaʻole i hiki ke pale i ka hoʻomakaʻana o ke Kaua Honua II. (Source: "ʻOʻAmelika Huipūʻia a me ka hoʻokumuʻana o Nā Aupuni Hui PūʻIa," US US Department of State Archive.)
Nā Hui o ka UN
I loko o ka UN, aia kekahi mau keʻena i kaulana i ka hoʻomau i kāna hana. Hoʻokumu ka International Atomic Energy Agency i ka paleʻana i ka hoʻonuiʻiaʻana o kaʻeleʻele a me ka hikiʻole ke lukuʻia e kekahi kaua hoʻoneʻe honua.
ʻO ka Hui Hoʻonaʻauao, Hoʻonaʻauao a Hoʻomeheu Hui Hui Pū'Āina e pili ana i ka pōloli o ka honua.
Ke nānā aku nei ke KōmikeʻAi Moku Hana MakahikiʻoʻAi Moku Hui PūʻIa i ka pale a mālamaʻana i nā keiki o ka honua.
Ke hoʻolako nei ke Kōmike'Oiwai i nā kōkua kālā a me ke kākoʻo i nā'āina makamae e kū nei .
Ke nānā nei ka Pūmika Ola Ola ma luna o nā maʻi āpau a nānā i ka hana o nāʻoihana olakino.
ʻO ka Hui Hui Hui'Āina o ka MoanaʻAkelanika he pilina o nā aupuni 26 i hoʻokumuʻia e hoʻonui i ka maluhia maʻEulopa .
Ke kākoʻo nei ke Office UN Office on Drugs and Crime i nā hana a nā'āina e ho'ōki i ka hana kālepa kanaka. Hāʻawiʻia kaʻikepili a me ka noiʻiʻana i ka pilikia o ka honua.
ʻEhā Ala i ka UN e pili ana i ka US Economy
Ua kūʻai ka UN i nā waiwai a me nā lawelawe o US, hoʻohana i nāʻAmelika, a hoʻopōmaikaʻi i nāʻoihanaʻoihana o New York City. Ke hōʻikeʻia nei kahi haʻawina UN e hōʻike ana, no kēlā me kēlā me kēia $ 1 i hoʻoliloʻia eʻAmelika Hui Pūʻia i ka UN, loaʻa ia he $ 1.50 no ka uku.
ʻO nā hana mālama maluhia, nā keʻena o UN, a me ka hoʻoulu houʻana o ke keʻena kūʻokoʻa o UN i hoʻokuʻu hou aku i kahi $ 3.5 biliona i ka hoʻokele waiwai oʻAmelika.
Ua hoʻolimalimaʻo UN i nā hui o US no ke kākoʻoʻana i nā pūʻali koa US ma nā mikionū mālama maluhia ma Haiti, Lebanona, Sudan, a me Liberia. I ka makahiki 2009, ua lilo kēia i $ 319 miliona.
ʻO ka Polokalamu UN Development aʻoihanaʻoihana iʻoi aku ma mua o 1,800 mau mea kūʻai US.