ʻOiai uaʻikeʻia kēia mauʻelima he mau'āina i ka hopena o ka hopena i ka hopena o ka pōpilikia i ka makahiki 2010-2011, ua loaʻa loa ka hopena o ka hopena ma ka palena o ko lākou mau palena āpau i ke ao holoʻokoʻa.
ʻO ka meaʻoiaʻiʻo, ua kapaʻia ke poʻo o ka'ĀinaʻoʻEnelani ma keʻano he "pilikia nui o ke kālā kālā ma mua mai ka makahiki 1930, ināʻaʻole loa," iʻOkakopa 2011.
Pehea i hoʻomaka ai ka pilikia?
Ua ulu mai ka ulu o ka hoʻokele waiwai o ka honua ma muli o ka pilikia o ka makahiki 2008-2009 o ka US, a ua hōʻike i nā kulekele pili kālā o nā'āina ma'Europa a me ka puni honua. ʻO Helekī, ka mea i hoʻolimalimaʻia i nā makahiki he nui aʻaʻoleʻo ia i hoʻokō i nā hoʻoponopono kālā,ʻo ia kekahi o nā mea mua iʻike i ke kui o ka ulu o ka nāwaliwali. I ka uluʻana o ka ulu, pēlā nō kaʻauhauʻauhau - e hoʻolālā i ka hapa nui o ke kālā. ʻO ka hopena, ua hoʻokauʻia ka Pelekikena houʻo George Papandreou, i ka pauʻana o ka makahiki 2009, e hoʻolaha aku i nā aupuni o mua i hōʻikeʻole i ka nui o nā nele o ke aupuni. ʻO kaʻoiaʻiʻo, nui loa nā aie o Gīia ma mua o ka nui o ka waiwai o ka lāhui, aʻaʻole hiki i ka'āina ke hūnā hou i ka pilikia.
Ua pane aku ka poʻe kālā kālā ma ka noiʻana i nā mea kiʻekiʻe iʻoi aku ma luna o nā paʻahao Girka,ʻo ia ka mea i hoʻonui i ke kumukūʻai o ka'ai'ē a ka'āina a me ka nui o nā balouts e ka European Union and European Central Bank (ECB). Hoʻomaka ka hoʻomakaʻana o nā kālepa e hoʻokuʻu i nā hua palapala paʻa ma nā'āina'ē aʻe i ukuʻia ma ka'āina, e kali ana i nā pilikia e like me nā mea i hanaʻia ma Girka.
No ke aha e ulu ai nā kīkoʻo i ka paneʻana i kēiaʻano pilikia, a he aha nā hopena?
ʻO ke kumu o ka hōʻaiaʻana o nā palapala kiko'ī he mea maʻalahi: ināʻike ka poʻeʻike i nā pilikino nui e pili ana me ka hoʻokomoʻana i nāʻaina'āina, e koi lākou i kahi kiʻekiʻe e hoʻi aku e uku iā lākou no ia pilikia. ʻO kēia ka hoʻomakaʻana o kahi pōʻino weliweli:ʻo ka noi no nā kiʻekiʻe kiʻekiʻe e like me ka uku hoʻolimalima kaʻoihana no ka'āina i loko o nā pilikia, e hiki ai i ka hoʻopiʻi kālā hou, e koi ana i nā mea kālā e noi i nā mea kiʻekiʻe aʻe, a pēlā aku nō. ʻO ka pohō nui o ka hilinaʻi kālā o nā mea kālā kālepa ke kumu kūʻaiʻole i ka kūʻaiʻana e piliʻole i ka'āina i nīnauʻia, akā,ʻo nā'āina'ē pū kekahi me nā mea nāwaliwali e like me ia -ʻo ka hopena i kapaʻia he "contagion."
He aha nā mea i hanaʻia e nā aupuniʻoʻEulopa no ka pilikia?
Ua hanaʻo Europa i ka hana, akā, ua holo maʻamau ia mai ka mea e pono ai nā aupuni a pau i loko o kaʻahahui. ʻO ka papahana mua o ka hana i kēia manawa, he lainaʻole ia no nā hoʻokele waiwai o nā Europa. I ka makahiki punahele, 2010, i ka manawa i hāʻawi aku ai ka EuropaʻAmelika a me ka Monetary Fund International i 110 billion pilikino (ke kaulike o $ 163 biliona) i Helene. Hōʻeuʻeuʻo Heleka i ka lua o ka balout i waena o 2011, e pili ana i kahi $ 157 piliona i kēia manawa.
Ma ka lā 9 o Malaki, 2012, uaʻaeʻo Grisia a me nā mea nāna i hōʻai'ē i ka hoʻolōlāʻana i ka hōʻai'ē e hoʻokumu i kahi kūlana no kahi kālā balout'ē aʻe. Ua loaʻa hoʻiʻo Bailouts ma Iria a me Pokukala, i ka hāʻawiʻana i nā balolow, ma Nowemapa 2010 a me Mei 2011. Ua hoʻokumu nā lālā o ka Eurozone i ka Pūnaehana Hoʻokele Pūʻali PāʻaniʻoʻEulopa (EFSF) e hāʻawi i ka hāʻawi kālāʻana i nā'āina i ka pilikia kālā.
Ua komo pū ke Kumukānāwai oʻEulopa. Ua hoʻolaha ka ECB i kekahi kumumanaʻo, iʻAukake 2011, e kūʻai i nā palapala paʻa aupuni inā pono ia e hiki ai ke hoʻomana i nā hua o ka holoʻana i kahi kiʻekiʻe e hikiʻole ai i nā'āina e like me Italia a me Spain ke hāʻawi hou aku. I ka malamaʻo Kepakemapa 2011, ua kūʻaiʻia e ka ECB 489 ($ 639 biliona) ma nā hōʻai'ē e pili ana i nāʻeke pilikia o ka'āina ma nā kumukūmahana kūpono, a laila ua ukali pūʻia me ka maheleʻelua ma Fepeluali 2012.ʻO ka inoa o kēia papahanaʻo ka Long Term Refinancing Operation LTRO .
He nui nā kumu kālā i hōʻea mai i ka makahiki 2012, e hoʻokomo iā lākou i ko lākou mau lālā mālama kālā ma mua o ka hoʻolaleʻana i nā loina. Ma ka loli, ua hiki ke hoʻonui i ka uluʻana o ka waiwai, a ua hōʻeha ka pilikia. Ma muli o ka hopena, uaʻimi ka ECB e hoʻonui i nā'eneke palekana e kōkua i ka hoʻoneʻeʻana i kēia pilikia.
ʻOiaiʻo nā hana a nā poʻe loina o ka Pākīpika e kōkua mau i ka mālamaʻana i nā kālepa kālā i loko o ka wā pōkole, ua kālai'āinaʻia lākou e like me ka "hanaʻana i ke ala i ke alanui," aiʻole e hoʻihoʻi i kahiʻoiaʻiʻo maoli i kahi lā ma hope. Eia kekahi, ua hoʻopiʻiʻia ka hihia nui:ʻoiaiʻo nā lāhui liʻiliʻi e like me Grisini he mea liʻiliʻi ia no ka hoʻopakeleʻia e ka Central Bank,ʻo Italia a me Sepania nui loa ka ho'ōla. ʻO ka pilikia kūloko o ka olakino kālā o nā'āina, he mea nui ia no nā kālepa ma nā wahi likeʻole ma 2010, 2011 a me 2012.
I ka makahiki 2012, ua hoʻololiʻia ka pilikia i ka wā i'ōlelo ai ka Pelekikena o ka Europa Pelekikenaʻo Mario Draghi e hana ana ka ECB i "nā mea a pau" e hui pū ai i ka Eurozone. Ua piʻi koke aku nāʻokoʻa ma ka honua a puni i ka nūhou, a ua ulu nui nā'āina oʻEulopa i ka hapalua o ka makahiki. (E hoʻomanaʻo, nā kumukūʻai a me nā hua e neʻe ai i nāʻaoʻao'ē aʻe.)ʻOiaiʻaʻole i hoʻoponoponoʻia e ka Drape'ōlelo i ka pilikia, ua lilo ia i mea kūʻai aku i nā hōʻailona kūʻai hōʻoluʻolu hou o nā lāhui liʻiliʻi o ka'āina. Ua kūʻai aku nā mea liʻiliʻi i ka manawa no nā'āina kiʻekiʻe e kūkākūkā i ko lākou mau pane nui.
He aha ke kūlana o kēia pilikia?
I kēia lā, loaʻa nā haʻawina i nā Europa i nā haʻahaʻa haʻahaʻa loa. ʻO nā haʻaheo kiʻekiʻe o ka makahiki 2010-2012, hoʻouluʻia ka mea kūʻai i nā mea kūʻai e like me Sepania a me Italia, hoʻolimalimaʻia ke kumu kūʻai a me ka laweʻana mai i lalo. ʻOiai eʻike ana kēia he mea hōʻoluʻolu nui ka mea kūʻai kālā me ka laweʻana i ka pilikia o ka hoʻokomoʻana i nā makai paʻaʻana o ka'āina, e ola ana ka pilikia ma keʻano o ka uluʻana o ka ulu waiwai a me ka uluʻana o ka uluʻana o ka Europa. Ua pane mai ke Kumukānāwai o ka Pākīpika ma muli o ka hoʻopiʻiʻana i ka uku ukupanee, a uaʻikeʻia ma ke ala e hoʻomaka ai i kahi papahana hoʻohālike e like me ka mea i hoʻohanaʻia e ka US Reserve Reserve ma United States.
No ke aha i pilikia ai kahi pilikia nui? ʻAʻole hiki i kahi'āina ke hele wale aku mai kāna mau aie a hoʻomaka hou?
ʻO ka pōʻino,ʻaʻole i maʻalahi ka hopena no kahi kumu koʻikoʻi:ʻo nā kelepona'Elepa kekahi o nā mea nui loa o kaʻaʻai aupuni o ke aupuni,ʻoiai ua emi lākou i ko lākou kūlana i ka hapalua o ka makahiki 2011. E koiʻia nā bane e mālama i kekahi mau waiwai i ʻo kā lākou pale kaulike e pili ana i ka nui o ka aie a lākou e mālama nei. Inā hoʻololi kekahi'āina no kāna aie, e hoʻopauʻia ka nui o nā koina. No nāʻona, hiki ke hoʻonui i ka nui o nā waiwai ma kā lākou palekana - a me ka hikiʻole ke hōʻoleʻia. Ma muli o ka uluʻana o ka pūnaewele pūnaewele o ka honua,ʻaʻohe hopena bank i loko o ka moemoe. Ma kahi eia, hiki i ka nui o nā hāʻuleʻole o nā panakō e piʻi aku i loko o ka "contagion" iʻole ka "domino hopena".
ʻO ke kumu maikaʻi loa o kēia ka pilikia o ke kālā a ka US i ka wā i hāʻule iho ai kekahi hapa o nā kumukūʻai o ke kālā i hopena i ka hāʻuleʻana o Lehman Brothers a me nā kīloi aupuni a iʻole i hoʻokauʻia e ka poʻe pio. Ma muli o ka hakakāʻana o nā aupuni Pākīpika me kā lākou kālā, hiki i ke aupuni ke hoʻihoʻi hou i kēia pilikia ma kahi e like me ka mea i hōʻeha i ka United States.
Pehea e hoʻopilikia ai ka'ekepeke Pākehā i nāʻeke kālā?
ʻO ka hiki i kahi lele ka mea i lilo ai kaʻilima Pākē o Europa i mea nui no nā mākeke kālā o ka honua i ka makahiki 2010-2012. Me ke kūpilikia o ka māhele o 2008 a me 2009 i ka hoʻomanaʻo hou, ua wikiwiki nā pane o nā mea kūʻai i kekahi lono maikaʻi ma waho oʻEulopa: kūʻai aku i kekahi mea piliʻole, a kūʻai aku i nāʻaina aupuni o nā'āina nui loa, aʻoi aku ka maikaʻi o nā kālā. ʻO ka mea maʻamau,ʻo nā kumukūʻai Pākehā - a me nā makai Pākīpika holoʻokoʻa - uaʻoi aku kaʻino ma mua o ko lākou mau māhele o ka honua i nā wā o ka pilikia ma ke kahua waena. ʻO nāʻoihana hoʻopaʻapaʻa a nā lāhui i hoʻopilikiaʻia ua hanaʻinoʻia hoʻi, no ka mea, e ulu ana nā huaʻai i ka hāʻuleʻana o nā kumukūʻai. Ma ka manawa hoʻokahi, ua loaʻa i nā kumukūʻai o nāʻAmelika he mau haʻahaʻa haʻahaʻa o ka wā iʻikeʻia i ka holoʻana o nā mea waiwai i ka palekana . "
I ka manawa i hoʻolaha aku aiʻo Draghi i ka hoʻokōʻana o ka ECB i ka mālamaʻana i ka Eurozone, ua hōʻai'ē nā kālepa ma ka honua holoʻokoʻa. Ma hope o ka hoʻokumu houʻana o ke kālepa a me nāʻoihana kūpono ma ka'āina, akā, e pono ana ka'āina e hōʻike i ka ulu uluʻana i mea e hiki ai ke hoʻomauʻia.
He aha nā pilikia pili aupuni?
Ua nui loa nā hopena o ka pilikia. I nā lāhui i hoʻopilikiaʻia, ka paleʻana i ka austerity - aiʻole kaʻokiʻana i nā hoʻolālā e hoʻohaʻahaʻa ai i ke āpau ma waena o nā waiwai a me nā hoʻopauʻana - ua alakaʻiʻia i nā hōʻeha aupuni ma Greece a me Sepania a me ka hoʻokuʻuʻana i ka pāʻina ma ka mana ma Italia a me Pokukala. Ma ka pae aupuni, ua hoʻopiʻi ka hopena i nā hakakā ma waena o nā'āina maikaʻi, e like me Kelemānia, a me nā'āina aie nui e like me Helene. Ke koi aku neiʻo Kelemānia no Helene a me nā'āina'ē aʻe i hoʻopiliʻia e hoʻololi i nā kumukulawai e like me ka hāʻawiʻana i ke kōkua, e hāpai ana i nā haunaele ma waena o ka Europa. Ma hope o ka nui o ka hakakāʻana, uaʻaeʻo Grisia eʻokiʻoki i ka lilo a hoʻonui i kaʻauhau. Eia naʻe, he mea nui e pale aku ai i ka pilikia, no ka makemakeʻole o Germany eʻae i kahi kūlana āpau o ka āpana āpau ma mua o ka wā e hele ai ka hapalua o ka pāʻani.
ʻO ka kānalua i hoʻokumu i ka hiki i hoʻokahi aʻoi aku paha o nā'āina'Elepa e haʻalele i ka euro (ke kālā kūloko o ka'āina). Ma kekahiʻaoʻao, e waiho ana i ka Euro eʻae i kahi'āina e alualu i kona kulekele kūʻokoʻa kūʻokoʻa ma mua o ke kūpaʻa i ka kulekele maʻamau no nā aupuni 17 e hoʻohana ana i ke kālā. Akā, ma kahi'ē aʻe, he mea nui ia no ka nui o ka hoʻokele waiwai o ka honua a me nāʻeke kālā. Ua pili kēia manaʻo i ka nāwaliwali o ka manawa ma ka Euro e pili ana i nā kālā nui'ē aʻe ma ka wā pilikia.
He pilikino kālepa ka pane?
ʻAʻole pololei. ʻO ka hoʻoneʻeʻana o ke aupuniʻo Germany no nā kūʻokoʻa (ʻoihana kiʻekiʻe a me nā lilo haʻahaʻa) i nā lāhui liʻiliʻi o ka pae'āina he pilikia i loko o ka hoʻemiʻana o ke aupuni e hiki ai ke hoʻonui i ka uluʻana,ʻo ia hoʻi ka hōʻiliʻili o kaʻauhau kālā no nā'āina e uku i kā lākou mau pili. ʻO ka mea i hoʻololiʻia e kēia, uaʻoi aku ka paʻakikī o nā lāhui aie kiʻekiʻe eʻeli iho iā lākou iho. ʻO ka manaʻo o ka hoʻohaʻahaʻaʻana i ke kālā o ke aupuni i alakaʻiʻia ai i ka nui o nā kū'ē i ka lehulehu a uaʻoi aku ka paʻakikī loa i nā mea hana limahana e hana i nā ala kūpono e pono ai e hoʻoponopono i ka pilikia. Eia kekahi, ua komo ka māhele a pau i kahi kahuliʻana i ka makahiki 2012 no kekahi hapa o kēia mau hana a me ka pohō nui o ka hilinaʻi i waena o nāʻoihana a me nā mea kālā.
Mai kekahi māʻokoʻaʻoi aku, pehea kēia mea i ka United States?
ʻAe - Ua pili pono ka pūnaewele kālā o ka honua i kēia manawa -ʻo ia hoʻi ka pilikia no Helene, aʻo kahi'āina'ē aʻe oʻEulopa he pilikia no kākou a pau. ʻAʻole ka hopena o ka hōʻai'ē Pākehā e hoʻopili wale i kā mākou mau kālepa kālā akāʻo ka hōʻai'ē aupuni oʻAmelika. ʻO ka hapahā o ka waihona kālā kālā o ka Monetary International (IMF) ka mea i loaʻa maiʻAmelika Hui PūʻIa, no laila, inā pono e hoʻolilo ka IMF i ka waiwai nui i nā hanana holomua, pono nā poʻeʻauhauʻauhau e wāwae i ka pānui. Eia hou, ua ulu nui ka aie o US -ʻo ia hoʻi,ʻo nā hanana i Helekani a me nā mea'ē aʻe oʻEulopa he hōʻailona hōʻailona kūpono ia no nā mea hana limahana US.
He aha ka nānā no ka pilikia?
ʻOiai ka hikiʻana o kaʻaeʻana a pukaʻana paha o kekahi o nāʻeleʻele Eurozone ma lalo o ka hoʻomakaʻana i ka makahiki 2011,ʻo ka pilikia nui i ka'āina (ke aupuni kiʻekiʻe) e mau ana. Ma muli o ka hopena, hiki ke loaʻa hou ka hoʻonuiʻia o ka hoʻomehana waiwai i ka'āina - a me ka hoʻokele waiwai o ka honua - he mea hikiʻole ia a mau nō paha no nā makahiki he nui.