Ua Hoʻopakele iā mākou ma kahi o ka pilikia
ʻO ke kumu
ʻO ke kumu o ka GATT kahi e hoʻopau ai i ka protection protection trade . ʻO ia ka mea i hoʻouna aku i ka hoʻolālā honua ma o 65 pakeneka i ka wā o ka Paha nui . Ma o ke kauʻana i nā kumukūʻai , kākoʻoʻo GATT i kaʻoihana kālepa .
Hoʻoula hou ia i ka olakino waiwai i ka honua ma hope o ka lukuʻiaʻana o ke Kaua Honua II.
Nā Hōʻikeʻekolu
ʻO ka GATTʻekolu mau mea nui. ʻO ka mea nui i koiʻia e pono i kēlā me kēia hoa e hoʻoili i ka kūlana o ka lāhui iʻoi aku ka maikaʻi i kēlā me kēia hoa. ʻO ia hoʻi, pono e mālama likeʻia nā lālā a pau i ka wā e pili ana i nā kumukūʻai. Ua hoʻokaʻawaleʻia nā pili kūikawā i waena o nā lālā o nā Commonwealth Beritania a me nā uniona kālepa. Uaʻaeʻia ka uku kumukūʻai ināʻo ka hoʻokuʻuʻiaʻana e pilikia ai i nā mea hana hale.
ʻO ka lua,ʻo GATT ka pāpā pāpāʻia ma ka helu o nā lawe mai a me nā hoʻokuʻu aku . ʻO nā kū'ē:
- I ka loaʻaʻana o kahiʻoihana mahiʻai ma ke aupuni.
- Inā he'āina e mālama i ka palekana o kāna uku no ka mea , ua emi kona mau waihona'āina'ē .
- Nā māhele'āina e pono ai e pale i nāʻoihana pale.
Eia hou, hiki i nā'āina ke hoʻokuʻu i kaʻoihana no nā kumu o ka palekana'āina. ʻO kēia mau mea,ʻo ia ka paleʻana i nā pateni, nā kuleana kope a me nā pono o ka lehulehu.
Ua hui pūʻia ke kolu o ka'āpana i ka makahiki 1965. No muli o ka nui o nā'āina e ulu ana i hui pū me GATT, a makemake lākou e hoʻonui iā lākou. Uaʻaeʻia nā'āina i hoʻoholoʻia e hōʻole i nā kumukūʻai ma ka laweʻana mai o nā'āina ulu e hoʻonui i kā lākou waiwai. ʻO ia hoʻi ma nāʻoihana maikaʻi o nā'āina ma ka holo lōʻihi.
ʻO ia no ka mea e hoʻonui ana i ka helu o nā mea kūʻai waena waena ma waena o ka honua.
Mōʻaukala
Ua puka maiʻo GATT ma waho o kaʻaelike Bretton Woods . Ma ka piko o Bretton Woods i hoʻokumu i ke Bank World a me ka World Monetary Fund e hoʻohui i ka ulu o ka honua.
ʻO ka paepae heʻelima i alakaʻiʻia i kahi huiʻekolu. ʻO ia ka'olāhuiʻoihana kalepa nui loa. ʻO nā'āina he 50 i hoʻomaka i ka kūkākūkā manaʻo makemake e lilo iʻoihana i loko o Nā Aupuni Hui PūʻIa e hoʻokumu i nā lula,ʻaʻole wale ma kaʻoihana kālepa, akā,ʻo kaʻoihana hoʻi, nāʻaelike kūʻai, nāʻoihanaʻoihana, nā hoʻokumu a me nā lawelawe kūʻokoʻa. Uaʻaeʻia ka papahana ITO i Malaki i ka makahiki 1948, akā, hōʻole ka US Congress a me kekahi mau'aha'ōlelo'ē aʻe o ka'āina i ka hōʻoia. I ka makahiki 1950, ua hōʻike ka Truman Administration i ka lanakila, hoʻopau i ka ITO.
Ma ka manawa like, he 15 mau'āina i hoʻoholo i ka hoʻoholoʻana i kahiʻaelike kūʻai maʻalahi. Uaʻae lākou i ka hoʻoneʻeʻana i nā hana pāʻoihana e pili ana i $ 10 biliona o ke kālepa, aʻo ka hapalima paha o ke ao holoʻokoʻa. Ma lalo o ka inoaʻo GATT, 23 mau'āina i kākau i nāʻaina maʻOkakopa 30, 1947. Hoʻomakaʻia ka lā ma Iune 30,1948. ʻAʻole i koiʻo GATT i ka'āpono o ka'aha'ōlelo. ʻO ia wale nō ia no ka mea wale nō he'elike wale nō ma lalo o nā kānāwaiʻo US Reciprocal Trade Trade o 1934.
ʻO ka mea wale nō e pono ai ke manawa a hiki i ka manawa i paniʻia ai e ka ITO.
Ma loko o nā makahiki, ua hoʻomauʻia nā kūkākūkā houʻana ma ka GATT. ʻO ka pahuhopu nui ke hoʻonui i ka palena o nā dute. Ma ka waena o nā makahiki 1960, ua hoʻopili ka Kennedy i kahi Kuʻuna Kūlohelohe . ʻO ka puniʻo Tokyo i nā makahiki heʻumikumamāhiku iʻoi aku ka maikaʻi o nāʻoihana'ē aʻe. Ua hoʻokauʻia ka Uruguay mai ka makahiki 1986 a hiki i 1994 a ua hoʻokumuʻia ka World Trade Organization.
GATT a me WTO
Noho ke GATT ma keʻano he kumu o ka WTO. ʻO kaʻaelike 1947 ka mea kūponoʻole. Akā, ua hoʻohuiʻia nā mea i loko o kaʻaelike GATT 1994. Ua hoʻolālāʻia e mālama i kaʻaelikeʻana i ka wā e hoʻokumuʻia ana ka WTO. A laila,ʻo ka GATT 1994 he mea pono ia o ka Kuʻikahi WTO.
Memo Nā Aupuni
ʻO nā lālā 23 o ka GATT i hoʻomaka muaʻia,ʻo'Asalia, Belgium, Brazil , Burma (ināʻo Myanmar), Kanada , Ceylon, Chile, Kina , Cuba, Czechoslovakia (inā he Czech Republic a me Slovakia), France, India , Lebanona, Luxembourg, Netherlands, New Zealand, Norway, Pakistan, Southern Rhodesia (ināʻo Zimbabwe), Hiria,'Akelika Hema, United Kingdom a meʻAmelika Hui PūʻIa.
Ua piʻi ka poʻe i ka 100 mau'āina ma ka makahiki 1993.
Nā mea pāʻani
No 47 mau makahiki, GATT i hoʻoemi i ka uku. Ua hoʻonuiʻia kēiaʻoihana honua i 8 pakeneka o ka makahiki i ka makahiki 1950 a me 1960. Uaʻoi aku ka wikiwiki o ka uluʻana o ka hoʻokele waiwai honua. Ua piʻi aku kaʻoihana mai $ 332 biliona i ka makahiki 1970 a $ 3.7 miliona i ka makahiki 1993.
Uaʻikeʻia heʻano holomua ka nui o nā'āina i makemake e hui pū. Ma ka makahiki 1995, aia he 128 mau lālā, e hana ana ma kahi o 80 pakeneka o kaʻoihana o ke ao nei.
Ma o ka hoʻonuiʻana i kaʻoihana, hoʻokūlaʻi nuiʻo GATT i ka maluhia honua. i nā makahiki 100 ma mua o GATT, uaʻoi aku ka nui o nā kaua ma mua o 50 mau makahiki ma hope o GATT. Ma mua o ka hoʻomakaʻana o ke Kaua Honua II, hiki ke kūpono i ka hoʻomauʻana i ke olakino palekana ma mua o 50/50.
Ma ka hōʻikeʻana i keʻano o nāʻoihana kūʻai kuʻuna, ua hoʻokumuʻo GATT i nāʻaelike'ē aʻe. Ua hoʻonohoʻia ke kahua no ka Europa . Me nā pilikia o ka EU , ua pale i nā kaua ma waena o nā lālā.
Ua hoʻomaikaʻi maikaʻiʻo GATT ma o ka hoʻolakoʻana i nā mea hoʻonāukiuki no nā'āina liʻiliʻi e aʻo i ka'ōlelo Pelekānia, ka'ōlelo o ka mākaʻi kūʻai nui loa o ka honua. ʻO ka hoʻohuiʻana i ka'ōlelo maʻamau i hoʻoemi i ka kuhihewa. Ua hāʻawi hoʻi i nā'āina liʻiliʻi i hoʻolālāʻia. Ua hāʻawi aku ka'ōlelo Pelekānia iā lākou i kaʻike i ka moʻomeheu o ka'āina, kālepa a me nā pono huahana.
ʻAi
Hoʻolimalima nā palena haʻahaʻa i kekahi mauʻenehanaʻoihana, me ka hāpai i ka loaʻaʻole o ka hanaʻole ma ia mau lālā. Ua kōkua nā aupuni i nāʻoihana he nui e lilo i kaʻoihana paʻakikī ma ka honua holoʻokoʻa. ʻO ka hanana US a me EUʻo ia nā hiʻohiʻona nui loa. I ka hoʻomakaʻana o nā makahiki 1970, ua hoʻokuʻuʻia ka hana lole lole a me nā lole lole mai GATT. I ka laweʻana o ke Administration Nixon i ke kālāʻAmelika mai ke kūlana gula i ka makahiki 1973, ua hoʻohaʻahaʻaʻia ke kumukūʻai o ke tālā i hoʻohālikeʻia me nā kālā'ē aʻe. Ua hoʻoemi houʻia ke kumukūʻai o nā'āina'ē aʻe no ka hoʻoukaʻana o nā US .
I ka makahiki 1980, ua loli keʻano o kaʻoihana o ke ao. ʻAʻole i paneʻo GATT i kaʻoihanaʻoihana. ʻO ia ka mea e hiki ai iā lākou ke ulu aʻe ma mua aʻe o ka hoʻokahi o ka'āina e hiki ai ke mālama iā lākou. Eia kekahi laʻana, lilo nā lawelawe kālā i ka honua. Uaʻoi aku kaʻoi aku o ka waiwai o nā kūʻokoʻa'ē aʻe. ʻO ka hopena, i ka wā i emi iho aiʻo Lehman Brothers i ke kālepa waiwai kālā US, ua hōʻeha ia i ka hoʻonui waiwai holoʻokoʻa o ka honua holoʻokoʻa. Ua kāpiliʻia nā Central Central e hana pū i ka manawa mua e hoʻoponopono ai i ka pilikia o ka makahiki 2008 . Ua koiʻia lākou e hoʻolako i ka hoʻokaʻawaleʻana no nā kāleke kālā hōʻailona.
E like me nāʻaelike kūʻai'ē aʻe,ʻo GATT i ho'ēmi i nā kuleana o ka lāhui e nohoaliʻi ma luna ona. ʻO kaʻaelike e makemake ana iā lākou e hoʻololi i nā kānāwai o ke aupuni no ka loaʻaʻana o nā pono kalepa. Eia kekahi laʻana, uaʻaeʻo India i nā hui e hana i nā hua'ōlelo laulā o nā lāʻau lapaʻau me ka ukuʻoleʻana i kahi uku uku. Ua kōkua kēia i ka nui o nā kānaka i ka lāʻau lapaʻau. Ua makemakeʻo GATT iā India e wehe i kēia kānāwai. ʻO ia ka mea i hoʻonui i ka kumukūʻai o nā lāʻau lapaʻau i hikiʻole ke loaʻa i nā poʻe Indians.
ʻO nā hana pāʻoihana e like me GATT e hoʻonāukiuki pinepine ana i nā liʻiliʻi liʻiliʻi, nāʻoihana kūloko . ʻO nā'āina e like meʻAmelika Huipūʻia e hāʻawi ana i ka hoʻokomoʻana i nāʻoihana mahiʻai ma waho o ka'āina, hiki ke hoʻokuʻu i nā mahiʻai o kaʻohana ma kaʻoihana. ʻAʻole hiki iā lākou ke hoʻokūkū me nā kumukūʻai kūʻai liʻiliʻi, ua neʻe nā mahiʻai i nā kūlanakauhale eʻimi ana i ka hana, pinepine i nā hale kūkulu i hoʻonohonohoʻia e nā hui āpau. ʻO ka manawa pinepine e hiki ai i kēia mau hale hana ke neʻe aku i nā'āina'ē aʻe me nā hana kūʻai haʻahaʻa, me ka waihoʻole i nā mahiʻai hanaʻole.
ʻO nā mea mahiʻai e ulu mau nei i ka opiuma, ka coca a me ka mariuana, no ka hikiʻole iā lākou ke ulu i nā mea ulu a noho mau i kaʻoihana. ʻO ka hana hoʻomāinoino i ke kālepa lāʻau kūʻai iā lākou e hoʻoneʻe i ka mālamaʻana iā lākou iho a me kā lākou mau keiki. (Sources: E. Kwan Choi, "War and War Language: Haina a me Pelekane," Ke Kulanuiʻo Iowa State, Kepakemapa 2001. "CAFTA a me ka Migration Migration Crisis," Mau ma ke Kelepa, Sepatemaba 26, 2014.)
Nā Hoʻoholo'ē aʻe: NAFTA | Hoʻolaha | Hoʻolaha | Nā Kūlana LālāʻAmelika | Hoʻokaʻawale | KANAKA | ʻO Doha