I kēia mau lā he paʻakikī ke hele i loko o ke ola me ka laweʻoleʻana i kahi'ai'ēʻuʻuku. Ināʻoleʻoe e hoʻolālā e hoʻopakele i ka lawaʻana no ka kūʻaiʻana i hale me ka waiwai kālā, ponoʻoe e loaʻa ka moraki. Ināʻoe e noʻonoʻo ana e hele i ke kulanui a manaʻo paha e hele ana kāu keiki i ke kulanui, pono pahaʻoe e hilinaʻi i ka hoʻoiliʻana i nā haumāna. ʻO ka hoʻolālāʻana i ke kālā he mea waiwai kālā wale nō, akā ināʻaʻole pono ke hoʻohana ponoʻia, hiki iā ia ke hoʻololi i kaʻino ma mua o ka maikaʻi. E aʻo i keʻano o ka hoʻohanaʻana i ka hōʻai'ē a me ka wā hoʻohanaʻana i kahi hōʻai'ē e kōkua iāʻoe e mālama pono i kāu kālā.
01 Pehea e hoʻokumu ai i kaʻike
I mea e loaʻa ai kālā, pono iāʻoe kekahiʻano o ka moʻolelo kuhi. ʻO kāu loiloi hōʻailona e hoʻopaʻa i kāu mau'ai'ē a pau a kōkua i ka poʻe kālā eʻike i keʻano o kāu e hoʻohana ai i ka'ai'ē a laila e hoʻoholo ai inā hāʻawiʻoleʻoe i ke kālā. Akā pehea kāu hana ināʻaʻole āu moʻolelo moʻomanaʻo i kēia manawa? E makemakeʻoe e hoʻokumu i ka hōʻai'ē i hiki i nā mea hāʻawi kālā ke loaʻa kahi mea e hele ai i ka wā e noi aiʻoe e hōʻai'ē kālā. Loaʻa nā ala kūpono a me nā ala kūpono e hoʻokumu ai i ka hōʻai'ē, no laila,ʻo ia ke kaha kiʻi e kōkua iāʻoe e hele i ka wāwae'ākau.
02ʻO kāuʻikeʻike FICO
ʻO kāu FICO uku'ai'ē ka hoʻohanaʻana i nā mea hoʻoili kālā no ka wikiwikiʻana eʻike i kāu loiloi kālā. ʻO ke kiʻekiʻe o kāu helu,ʻoi aku ka loaʻaʻana o kahi hōʻai'ē a me nā uku hoihoi maikaʻi. ʻO ka'ōleloʻino e hiki i kāu helu ke hoʻopilikia maikaʻiʻoleʻia e kekahi meaʻano maʻalahi e like me ka uku hope. Hiki iā ia ke huki iho i kāu helu'ai'ē no nā makahiki a lilo i meaʻoi aku ka paʻakikī i ka loaʻa kālāʻana. E aʻo i kāu mea i loaʻa ai ka FICO a pehea e hiki ai iāʻoe ke mālama i kāu helu i ka hiki loa.
03 Hoʻoponopono i kahi Poʻomanaʻo Loaʻa
Loaʻa kāu heluʻai nele maikaʻi? Mai hopohopo,ʻaʻole waleʻoe. ʻOiaiʻaʻohe hana hoʻopunipuni e hoʻopau koke ai i kāu helu'ai'ē, aia kekahi mau hana e hiki ai iāʻoe ke lawe i loaʻa i kāu hōʻai'ē ma ke ala. E aʻo i nāʻano o kāu mōʻaukala hoʻokele waiwai nui loa i ka helu maikaʻi a pehea e hiki ai iāʻoe ke hoʻohana ia mau mea no ka loaʻaʻana o kāu helu i kaʻaoʻao.
04 Pehea e loaʻa ai i kāu hōʻike pūnaewele nele
Ke hoʻohanaʻia nei kāu loiloi kālā no ka hoʻokumuʻana i kāu heluʻai'ai'ē a hoʻohanaʻia hoʻi e nā mea hāʻawi kālā e hoʻoholo i ka nui o ka hōʻai'ē kālā āu e pili nei. He mea nui kou moʻomeheu pilikino, no laila e pono e hōʻoiaʻoe e nānā i kēlā me kēia makahiki eʻike ponoʻaʻoleʻaʻohe hewa a nānā nā mea a pau e like me ka pono. ʻO ka lono maikaʻi ke kuleanaʻoe i ka hōʻike kālā kīnāʻole i kēlā me kēia makahiki mai kēlā me kēia o nā kumukūʻai ukuʻekolu. Eʻike i kahi e hiki ai iāʻoe ke loaʻa i kāu hōʻike loiloiʻole i kēia mau lā.
05 Loaʻa i ke kālā e uku aku i ka uku
Ke paʻakikī ke kālā,ʻano paha he mea i koeʻole e waiho i kēlāʻaʻai kāleka kāleka lōʻihi. Inā pahaʻoe e manaʻo nei e noho neiʻoe i ka uku kālā no ka uku kālāʻana, aia i loko o kāu kālā kāu kālā e hiki ai ke hoʻohanaʻia e hoʻolālā i nā uku'ai'ē. Eʻike i kahi e hiki ai iāʻoe keʻike i kahi kālā hūnā e hiki ke kōkua i ka ukuʻana o kāu hōʻai'ē ma mua.
06 E hana ana i nā meaʻoi aʻe ma mua o ka uku palena
Uaʻike aneiʻoe inā e hana wale anaʻoe i ka uku liʻiliʻi i kāu mau kāleka kāleka e hiki iāʻoe ke hoʻolimalima iāʻoe ma mua o nā makahiki heʻumi e uku aku ai iā lākou a huki i nā tausani i nā koina uku kūponoʻole? ʻO kekahi o nā mea mua e hiki ai iāʻoe ke hana i ka hōʻaiaʻana i kāu'ai'ē'ai'ē,ʻo ia ka uhakiʻana i ke kaona hana maʻamau.
ʻO ka ukuʻuʻuku wale nō e pili ana i nā hoʻonui kālā hoʻoili me kahi'āpanaʻuʻuku o ke kumu. ʻO kēia huiʻana e alakaʻi i nā makahiki o ka aie a me ka uku nuiʻole. Inā hiki iāʻoe ke hōʻoki i ka hana uku liʻiliʻi a me ka hoʻopihaʻana i kahi mau mea hou i kāu mau kāleka kāleka pili kālā i kēlā me kēia manawa, hiki iāʻoe ke lilo i hōʻai'ē ma kahi hapa o ka manawa.
07 Eʻimi ana i ke kōkua no ka hoʻolālāʻana a me nā pilikia
Hiki i ka hoʻololiʻana ke lilo i pilikia nui, aʻaʻoleʻoe ka hewa. Aia kekahi poʻe ma waho e hiki ke kōkua. ʻO ka hōʻai'ē hōʻailona he hui waiwaiʻole ia e hiki ke kōkua iāʻoe ma ka hoʻolālāʻana i kāu kālā. Inā hikiʻole iāʻoe ke ho'ōki i ka makemake e kūʻai a hoʻomau i ka hoʻokuʻu iāʻoe iho i kahi hōʻai'ē, hiki iā ia ke kūkākūkā me kekahi. E aʻo i kahi e hiki ai iāʻoe ke hele no ke kōkua a loaʻa kāu hoʻolimalimaʻana.