ʻO kahi pūnaewele i kēia manawa ua kaulikeʻia ka nui o nā poʻe o ka'āina e uku ai i nā mea kūʻai a pau ma ka'āina. ʻO nā kānaka noho ka poʻe, nāʻoihana, a me ke aupuni. ʻO nā kālā,ʻo ia ka kālā a me nā mālama kālā.
ʻO nā kūʻai aku,ʻo ia hoʻi nā lilo o nā kālepa a pau me ka uluʻana i kaʻoihana a me nā hoʻolālā o ke aupuni.
ʻO ka pahuhopu no ka hapanui o nā'āina,ʻo ka hōʻiliʻiliʻana i ke kālā ma ka hoʻokuʻuʻana i nā waiwai a me nā lawelawe iʻoi aku ma mua o ka laweʻana. Kāheaʻia ia he keu kālā. ʻO keʻano o ka'āina e loaʻa i nā kālā hou. Loaʻa ka hapa i ka wā e hoʻokuʻuʻia aku nā waiwai a me nāʻoihana e kekahi aupuni o ka'āina, ma mua o ka hoʻokomoʻana. Lawe lākou i ke kālā liʻiliʻi ma mua o ka hoʻounaʻana.
ʻO ka helu o kēia manawa he māhele ia o nā kaulike kaulike o ka'āina. ʻO nāʻaoʻaoʻelua'ē aʻe,ʻo ia ke kālā waiwai kālā a me nāʻike kālā .
Nā PūpanaʻImiʻEhā
ʻO ka Bureau of Economic Analysis ka mea e hoʻokaʻawale i ka helu i kēia manawa i nā waihonaʻehā: ke kālepa, ka loaʻa kālā, nā hoʻokuʻu pololeiʻana o ke kālā, a me ka waiwai waiwai.
1. Ke kālepa:ʻO kaʻoihana o nā waiwai a me nā lawelawe ka mea nui loa o ka pūnaewele o kēia manawa. No laila, ua lawa ka lapa e pili ana i ka hoʻopiliʻana i kahi pōpilikia i kēia manawa.
ʻO ia kahi no ka mea he hapa o nā waiwai i nā lawelawe e nui i mea e hōʻoki ai i nā keu o ka loaʻa kālā, nā hoʻoili kūpono, a me ka waiwai waiwai.
2. Ka loaʻa kālā: ʻO ka loaʻa kēia o nā kālā i loaʻa i ka poʻe noho'āina ma lalo o ka uku i ukuʻia i nā malihini. Loaʻa nā kālā a ka poʻe noho'āina mai nā kumuʻelua. ʻO ka mua i loaʻa i nā waiwai'ē aʻe o nā poʻe noho a me nāʻoihana o ka lāhui.
Pēlā ka waihona a me nā makana i loaʻa ma nāʻoihana i mālamaʻia i nā'āina'ē. ʻO ka kumuʻelua,ʻo ia ka waiwai i loaʻa e nā poʻe o ka'āina e lawelawe ana i nā'āina'ē.
ʻO nā uku i ukuʻia i nā malihini he like. ʻO ka māhele mua ka uku a me ka uku panee i nā haole e waiwai waiwai ana ma ka'āina. ʻO ka lua, he uku i ukuʻia i nā haole e hana ana ma ka'āina.
Ināʻoi aku ka waiwai i loaʻa i nā poʻe, nāʻoihana, a me ke aupuni mai ka poʻe malihini mai ma mua o ka uku i ukuʻia,ʻoiai ua maikaʻi ka loaʻaʻana o ka waiwai. Inā heʻuʻuku, a laila e hāpai i ka nele.
3. Hoʻonohonoho i nā hoʻoiliʻana: Eia kēia me nā hāʻawi kālā mai nā poʻe hana i ko lākou'āina. Eia kekahi laʻana, loaʻaʻo Mexico i $ 25 biliona mai ka'āina'ē aku. ʻOiaiʻaʻole he mau kiko'ī pololei,ʻoi aku ka nui o ka poʻe malihini mai e noho ana maʻAmelika Hui PūʻIa. Ua hoʻoweliweli ke Pelekikena Trump e pani i kēlā mau uku ināʻaʻole i ukuʻo Mexico no ka pā palena palena e makemake anaʻo ia e kūkulu. E hoʻohanaʻo ia i ka mana o ka Patriot Act e kāohi i ka uku Western Union. E ho'ēmi i ka 1 pakeneka o ka hoʻomehana waiwai waiwai o Mexico. Akā, e pāpālua ana i ka hōkeo o kēia kaona $ 29 biliona.
Hoʻopuka pololei nā alakaʻi i kahi kōkua kōkua haole ma ke aupuni. ʻO kekahi laʻana, hoʻolimalimaʻoʻAmelika Hui PūʻIa i ka $ 22 biliona ma ka makahiki ma ka kōkuaʻana mai nā haole.
ʻO ka hōʻano hou i $ 502 biliona ka palena o ka pūʻulu o kēia wā ,ʻo ka mea nui loa i ka honua.
ʻO ke kolu o ka hoʻololi pololeiʻana,ʻo ia nāʻupena kūʻokoʻa kūwaho . ʻO ka manawa ia e noho ai nā poʻe noho'āina aʻoihana paha i nāʻoihana ma waho. No ka heluʻana i ka FDI, pono eʻoi aku i ka 10 mau pakeneka o ka puʻu kālā o ka hui haole.
ʻO ka hā o ka hoʻololi pololeiʻehā, he mau loina bank i nā haole.
4. Ka waiwai waiwai: Ua hakuʻia kēia me ka piʻi a me ke emiʻana o nā waiwai e like me nā'auke kālā, nā kikowaena pūʻali a me nā palapala mālama aupuni, nā waiwai mālama, a me nā waiwai paʻa. Eia kekahi laʻana, inā maikaʻi ka waiwai o ka'āina, e kiʻekiʻe ka uku waiwai. 'Aʻiliʻiliʻia nā waiwai o nā US e nā haole i ka waiwai waiwai. Eia kēia mau mea:
- ʻO nā kuleana o ka'āina no nā haole e like me ka waihoʻana o nā haole mai nā'āina mai.
- ʻO nā loina i hanaʻia e nā haole'ē aʻe i nā'auwaʻa o ka moku.
- ʻO nā kūʻaiʻokoʻa'ē aʻe o nāʻaelike aupuni o ke aupuni, e like me nā hūnā kālā o kaʻAmelika .
- ʻO ka kūʻaiʻana o nā waiwai mālama kālā, e like me nā ukana a me nā mea paʻa, i hanaʻia e nāʻoihana a nā aupuni i nā malihini.
- ʻO nā hoʻokomo'ē aku i nā'āina'ē , e like me ka uku'āpono, nā'ai'ē, a me ka'ai'ē.
- ʻO nā kālā'ē aʻe i pili i nā haole.
- Nā waiwai, e like me ka mea i ho'ākākaʻia, i mālamaʻia e nā aupuni'ē.
- ʻO nā mea kūʻai kālā o ka'āina i nā aupuni'ē aʻe.
Eia hou, e hoʻonui kaʻaoʻao i ka waiwai waiwai a laweʻia mai ka hapa. Ma keʻano hou, eia kēia:
- Nā'auki kālā ma nāʻaina'ē.
- ʻO nā loina Bank i nā haole.
- Nā kūʻai o nā palekana i ka poʻe'ē.
- Hoʻokumu i nā hana i hanaʻia ma nā'āina'ē.
- ʻO nā Debts i nā kānaka noho a me nāʻoihana a nā malihini.
- Nā waiwai'ē aʻe i loaʻa i ke aupuni aupuni.
- ʻO kahi waiwai mālama'āina o ka'āina'ē . (Source: "PūnaeweleʻOihana," Office of Economic Analysis.)
Pehea i loko o ka Pūnaewele'Aiwi Ke Kumu o nā Palena
Ka pale kauʻana
- Kākoʻo Pūnaewele
- Ka Pūʻulu Kālā
- Kālā Pūʻai